Anke Sonnemans

Aarden

Anke — Tue, 24 May 2011 19:50:14 +0000

Mijn dochter van 5 graaft graag gaten. Als die zegt: “Ik ga in de tuin werken”, dan weet ik dat er weer wat gaten in de borders bijkomen. Ze gebruikt haar schepje, harkje, de grote riek en de schoffel. Maar het liefst graaft ze met haar handen. Ik was laatst in het Wellness Center hier in het dorp en daar had iemand het erover dat ‘we’ niet meer aarden. Nou, mijn dochter aardt letterlijk met haar handen in het zand.
Aarden heeft alles te maken met ervaren. En ervaring is het belangrijkste element van leren. Dat heb ik in Malawi geleerd. Door de vrouwen te laten ervaren om de handen te wassen, leerden ze automatisch wat hygiëne betekende.
Ik ben niet zo filosofisch ingesteld maar als ik dit doortrek naar mijn eigen werk dan denk aan mijn met de hand getekende tuinontwerpen. Bij elk pennestreepje en lijntje dat ik trek, voel ik dat ik de tuin verover. Op gevoelsgebied bedoel ik. Ik ben op dat moment verbonden met die tuin, met het beeld dat ik heb van die tuin en hoe die zou kunnen zijn. Ik leer nieuwe lijnen te zetten, ervaar dat direct in mijn handen en via mijn handen naar mijn hoofd. Ik voel mezelf op de grond staan en de planten zie ik groeien.

Ik leer door de ervaring en daardoor sta ik met beide voeten stevig op de grond. Heb ik in één moeite door dat aarden ook meteen gedaan!

Vogelbosje

Anke — Thu, 20 Jan 2011 11:02:39 +0000

In de winter geniet ik vooral van de tuin via de vogels. Op strategische plekken hangen bij ons de vetbollen, pindanetjes en zaadbakjes aan de takken. Er komen roodborstjes, koolmeesjes, merels, groenlingen, Vlaamse gaaien, vinken, zanglijsters en duiven op af. Sinds kort loopt er af en toe een vrouwtjesfazant op het gras.

Je kunt ook op een natuurlijke manier de vogels naar je tuin halen namelijk door struiken te planten waar de vogels dol op zijn. Zij gebruiken de planten als bescherming, voor het broeden en om te eten. Vlak bij een paardenwei in ons dorp staat een lange meidoornhaag waar het altijd wemelt van de mussen. Ze nestelen zich erin en in september verschijnen er rode besjes die ook gegeten worden door vinken, pimpelmezen en lijsters. Andere struiken met bessen zijn de kardinaalsmuts, de vlier, de gelderse roos en de bosaalbes. De hondsroos geeft bottels die tot in de winter te eten zijn voor lijsters, duiven en vinken. De wilde appelboom heeft in de zomer zure appeltjes voor de fazanten en lijsters. De pitjes van die appeltjes worden dan weer opgegeten door mezen en vinken

Het krentenboompje, de hazelaar, de tamme kastanje, de sleedoorn met zijn stekels en sleepruimen, allemaal zijn ze gewild door de vogels.

Kortom, de aanplant van vogelvriendelijke planten geeft een hoop extra plezier aan je tuin. Het is ook belangrijk dat de bodem van je tuin (of een gedeelte daarvan) bestaat uit ruig strooisel, snoeihout en tuinafval. Daarin bevinden zich insecten en bodemdiertjes en het geeft de vogels bescherming bij het foerageren op de grond.

Natuurlijke kleuren

Anke — Sun, 10 Oct 2010 21:07:32 +0000

Bij het inrichten van huizen of het kiezen van kleren heeft men het vaak over natuurlijke tinten of kleuren. Daar worden dan bedekte, neutrale kleuren mee bedoeld zoals mosgroen, bruin, beige of roestbruin. Maar soms zie je in de natuur ook vaak ‘onnatuurlijke’ kleuren. Zo reed ik in de herfst met het paard hier op natuurgebied De Jansberg en liepen we over een pasgevallen deken van knaloranje bladeren. Zo oranje dat zelfs de bomen een warme gloed erdoor kregen.

Hier in de buurt staat een prachtige grote Robinia pseudoacacia ‘Frisia’ met in het voorjaar en de zomer fluorescerende geelgroene blaadjes. Ik fiets er elke dag een paar keer langs tijdens het naar school brengen en halen van mijn dochter en ik geniet er steeds weer van.
Blauw is ook geen kleur die direct in je opkomt als je denkt aan de natuur. Toch zijn er genoeg planten met blauwe bloemen zoals de bij iedereen bekende blauwe druifje. Een feest in de tuin is ook de klimmende babyblauwe Ipomoea tricolor (dagbloem of winde), de favoriete bloem van kunstenares Bienette Moraal(1954-2003) uit Nijmegen.
In deze tijd is er ’s ochtends en ’s avonds vaak een feest van kleuren in de lucht. Van paars tot rood en oranje. Ik noem dat altijd Afrikaanse luchten want toen ik in Malawi woonde was de lucht daar ook vaak gekleurd in fel paars, groenig soms, rood en oranje. Als je een schilder zou vragen om op dat moment een schilderij te maken van het landschap met al die kleuren erin dan zou niemand het schilderij kopen: te nep en kitscherig!

Geduld

Anke — Thu, 29 Jul 2010 12:06:47 +0000

Als tuinontwerper moet ik geduld hebben. Tijden ben ik bezig met het bedenken en tekenen van een tuin. Dat hoekje moet zo, maar waar moet een vijver komen? En welke planten passen erbij? Wat zei de opdrachtgever ook alweer over die boom? Uiteindelijk is het ontwerp af en blij geeft ik het over aan de ander. Popelend wacht ik bij de telefoon om te horen dat de tuin is aangelegd en beplant. Dat ik kan staan in mijn eigen tekening waaraan ik inmiddels zo gehecht ben. Maar… dat kan nog lang duren. En zelfs als men snel aanlegt, duurt het nog een lange tijd voordat de planten zo groot zijn als je hebt bedoeld, voordat de tuin niet ‘pas aangelegd’ eruit ziet maar ‘natuurlijk’ en wat rommeliger. Dat de tuin eruit ziet dat er ook echt in geleefd wordt.

Ja, als tuinier heb ik ook geduld nodig. In het voorjaar kijk ik de planten bijna de grond uit, zo benieuwd naar hoe het er uitziet. Alles groeit en groeit en na een paar maanden of een paar jaar wachten is de plant precies zo groot als ik bedacht heb dat ie zou moeten zijn. Een paar dagen is alles perfect maar dan, dan groeit de plant door en wordt veel te groot, of dan is de plant uitgebloeid en blijven er dorre takjes over, of dan realiseer ik me dat die plant toch beter in de andere border had moeten staan. En zo zijn we lekker bezig. Heerlijk!

Bezit

Anke — Wed, 05 May 2010 09:01:27 +0000

ik werd verliefd

op een vrijheidsboom

besloot hem

voorgoed te bezitten

ik schreef er mijn naam in

en hakte hem om

zo ligt nu

gedwarsboomd

mijn eigendom

Anna Bruin

Uit: ‘liefdesgedichten’

Cannabis sativa

Anke — Fri, 02 Apr 2010 13:14:43 +0000

Mijn kippen zijn mijn hobby. Ik heb drie Brahma’s en drie witte legkippen. De zwarte Brahma kun je ook hier op mijn website zien. Het zijn tamme kippen, je kunt ze zo aaien en oppakken. Van oktober tot maart lopen ze ’s morgens los in de tuin en als ik fluit dan rennen/vliegen ze als gekken naar mij toe. Bij lekker weer drink ik mijn koffie op het bankje bij hun buitenren. Ik kom er helemaal tot rust, de kippen zijn mijn meditatie.

In Bhutan is mijn liefde voor kippen ontstaan, ik had er acht bruine legkippen. Hun voer haalde ik bij de kippenfarm en ik voerde ze bij met etensresten en groenteafval. In het voorjaar groeiden overal hennepplanten. Dat werd in Bhutan gewoon als onkruid gezien. Langs de weg, langs binnenpaadjes en ook in onze tuin. Boeren gaven dat aan hun varkens, die dat heerlijk vinden. Ik gaf elke dag wat takken aan mijn kippen, die er ook verzot op waren. Ik was eerst bang dat de kippen gedrogeerd zouden raken maar de voor drugs gekweekte rassen vallen meestal onder de noemer cannabis indica of marihuana.

De plant die we in Bhutan zagen heet Cannabis sativa (hennep). Het is een eenjarige plant uit de hennepfamilie (Cannabaceae). De naam hennep slaat meestal op rassen die niet geschikt zijn voor de productie van drugs. De plant is tweehuizig. Naast mannelijke en vrouwelijk planten, bestaan er ook tweeslachtige planten. De tweeslachtige planten ontwikkelen onderaan mannelijke bloemen en kunnen zo zichzelf bevruchten. Hun zaad is eenzijdig vrouwelijk en hun nakomelingen zijn onvruchtbaar.

Het hennepzaad is eetbaar, voedzaam en gezond voor mens en dier. Het wordt onbewerkt gebruikt als vogelzaad onder de naam kempzaad. Kempzaad werkt op zangvogels zoals haver op een paard. Van Boeddha wordt beweerd dat hij in zijn ascetische periode één kempzaadje per dag at. Vissers gebruiken het zaad als aas. Uit het zaad kan ook een spijsolie worden geperst, die in vroeger eeuwen in Europa veel werd gebruikt, maar thans in onbruik is geraakt.

Mijn angst was dus ongegrond: ik heb dan ook nooit een kip tollend rond zien rennen en wij zijn ook nooit in de zevende hemel gekomen door het eten van onze pseudo-speedeieren!

Ficus religiosa

Anke — Wed, 17 Mar 2010 09:46:30 +0000

Zes jaar lang hield Siddhartha Gautama een onvoorstelbare ascese vol. Hij begreep echter dat een extreme ascetische levenswijze niet de goede weg was: het was de geest die hij moest begrijpen en temmen, niet het lichaam. Hij gaf zijn sobere bestaan op en trok naar het huidige Bodhgaya, India. Hij ging zitten aan de voet van de Ficus religiosa en nam het besluit pas weer op te staan wanneer hij de staat van opperste kennis zou hebben bereikt. En dat gebeurde, hij bereikte de verlichting. Hij werd de Boeddha, de Ontwaakte.
In de heilige Ficus religiosa gedenken de boeddhisten alle andere bomen en hij staat symbool voor het bereiken van de verlichting. Deze boom, ook wel bodhiboom, pipalboom of ‘banyan’ genoemd, is een wilde vijgenboom uit de moerbeifamilie (Moraceae). Het is een majesteitelijke dertig meter hoge boom. De bladeren hebben lange stelen en zijn hartvormig. Zij bewegen bij de zachtste bries. De jonge bladeren zijn lichtgroen en hebben roze nerven. Zij verkleuren later tot blauwgroen. De vruchten zijn klein en donkerrood.

De Ficus reliogiosa in Bodhgaya is een geliefde toeristenbestemming voor pelgrims en staat in het tempelcomplex van de Mahabodhi-tempel, één van vier heilige plaatsen voor boeddhisten. De boom die je nu kunt bezoeken in Bodhgaya is een stek van de oorspronkelijke, het is de zesde generatie. Tegenwoordig staat er in veel boeddhistische tempels een afstammeling van de boom in Bodhgaya.

Permacultuur

Anke — Fri, 26 Feb 2010 12:55:24 +0000

Toen een bezoeker van mijn tuin in Bhutan de wortels en de prei tussen de lelies en de hibiscus zag staan zei hij: “Hé, jij doet aan permacultuur”. Ik had daar nog nooit van gehoord maar raakte wel erg geïnteresseerd in de filosofie erachter.
Permacultuur is in de jaren 70 ontwikkeld door 2 Australiërs: Bill Mollison en David Holmgren. Ze hebben een methode ontwikkeld die mensen in staat stelt zelf een ecosysteem na te bouwen. Als het om tuinieren gaat heeft permacultuur veel overeenkomsten met ecologisch (moes)tuinieren. Beiden gaan bijvoorbeeld uit van de zorg voor de bodem en putten inspiratie uit natuurlijke processen.

Zo kun je met permacultuur een lekkere eetbare tuin ontwerpen die niet alleen mooi, maar ook erg nuttig is. Een paar concrete voorbeelden: een dakje houdt de tomaten droog, maar het regenwater dat eraf loopt kan gebruikt worden om planten te bewateren; een stenen muur houdt ten eerste een dak omhoog maar daarnaast houdt steen zonnewarmte vast die het bijvoorbeeld kan afgeven aan warmteminnend leifruit zoals abrikozen of vijgen; een valse acacia of Robinia geeft bijenvoedsel in de vorm van nectar, eetbaar zaad voor kippen, eetbaar blad voor vee, duurzaam hout en kan stikstof uit de lucht vastleggen. Alles hangt dus met alles aan elkaar.

Een belangrijk permacultuur principe is diversiteit. Het gebruik van meerdere plantensoorten en -rassen door elkaar maken de planten gezonder doordat plagen en ziekten zich moeilijker verspreiden en door aantrekking van nuttige insecten. Planten met verschillende eigenschappen hebben namelijk minder competitie. Een schaduwplant kan in de schaduw van een zonminnende plant ernaast. Een diepwortelend gewas kan goed naast een oppervlakkig wortelend gewas. Andere onderscheidende factoren zijn bijvoorbeeld hoogte, vorm, groeiseizoen en groeisnelheid. Sla heeft bijvoorbeeld een lage, brede vorm en kan prima tussen smalle en hoge knoflook staan die langzamer groeit. Zo is er een betere bedekking van de bodem mogelijk door planten met verschillende groeivorm naast elkaar te gebruiken.

Als je meer wilt weten dan moet je maar eens ‘permacultuur’ googlen. De sites zijn meer theoretisch dan praktisch maar het is toch leuk om een idee te krijgen, misschien ga je dan wel de éénjarige cursus doen!

Sedum spectabile ‘Herbstfreude’

Anke — Tue, 10 Nov 2009 20:08:15 +0000

Ik ben zo ontzettend aan het genieten van mijn Sedum. Toen we anderhalf jaar geleden in ons nieuwe huis kwamen wonen stonden er verspreid door de tuin Sedum plantjes te verpieteren. Ik heb ze allemaal opgegraven en bij elkaar gezet in een border. Er zijn heel veel soorten Sedum. Ze houden van de volle zon maar sommigen kunnen ook wel een beetje schaduw verdragen. Eigenlijk houd ik helemaal niet zo van vetplanten. Maar uit principe gooi ik geen planten weg, alles wordt hergebruikt in mijn tuin. Vanuit het huiskamerraam kijk ik nu uit op de prachtige donkerrode kleur van mijn Sedum. Ik begrijp nu ook waarom deze plant de cultivarnaam ‘Herbstfreude’ gekregen heeft.

Mijn Persoonlijke tuingeschiedenis

Anke — Tue, 09 Jun 2009 09:21:50 +0000

Ik heb altijd gedroomd van een grote tuin. Omdat ik vaak ben verhuisd heb ik verschillende soorten tuinen gehad. Ik ben opgegroeid in een rijtjeshuis waar we een kleine tuin hadden van ongeveer 60 m2. Mijn vader hield hem bij. Als tiener heb ik zelf nog een volkstuintje gehad. In mijn studententijd in Nijmegen heb ik in diverse huizen gewoond en daar was geen tuin of alleen een klein balkon. Maar wat was het heerlijk om met zijn allen op die kleine balkonnetjes te eten. In Malawi hadden we een kleine tuin met bananenboompjes erin. Ik was zoveel weg dat ik nooit in de tuin heb gewerkt. Laos bracht me eindelijk een grote tuin. 1600 m2. keiharde grond met hard tropengras, 7 mangobomen, een limoenboompje, 2 bananenboompjes, zo’n 5 grote kokosnotenpalmen en een enorme vijver met grote karpers erin. Terug in Nederland kochten we een mooi huis in Mook met een kleine Hollandse tuin. Kindvriendelijk met een schommel, veel gras en borders eromheen. Daar konden de jongens lekker in spelen. Onze tuin in Bhutan besloeg ongeveer 1000 m2 en bestond uit drie verdiepingen. Dat kwam omdat het huis gebouwd was tegen een berg. Ondanks de rotsachtige grond begon ik toch te experimenteren en in deze jaren besloot ik dat ik tuinontwerper wilde worden. Vietnam tenslotte, in de grote stad Hanoi, bracht een betegeld plaatsje waar ik veel potten opzette: sinaasappel, bougainville, citroen, palmpjes.
Nu ben ik neergestreken in Milsbeek en heb ik mijn droomtuin binnen bereik. 1100 m2 bossige wilde tuin. Helemaal verwaarloosd toen we er gingen wonen maar de basis, de paden en de stijl, zijn helemaal naar mijn smaak. De jongens, inmiddels 12 en 10 voetballen heerlijk op het grasveld, mijn dochter van 3 heeft haar eigen schommel en glijbaan en alledrie zijn ze niet weg te slaan op de grote trampoline. Vooral als hun grote zware vader meespringt en zij bijna gelanceerd worden. Samen met twee cavia’s en zes kippen geniet ons hele gezin van zoveel ruimte!